5 tác nhân có thể tổn thương gan

Dùng thuốc giảm đau không đúng cách, uống rượu bia thường xuyên, tiếp xúc hóa chất hoặc ăn thực phẩm nhiễm nấm mốc có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan.

Gan là cơ quan trung tâm của quá trình chuyển hóa và giải độc trong cơ thể. Phần lớn thực phẩm khi vào cơ thể đều phải qua gan để được chuyển hóa và đào thải. Tế bào kupffer trong gan có vai trò nhận diện, loại bỏ nhiều tác nhân có hại, đồng thời điều hòa phản ứng viêm.

Thạc sĩ, bác sĩ Đoàn Vĩnh Bình, Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết khi gan phải tiếp nhận lượng lớn độc tố trong thời gian dài, quá trình chuyển hóa bị quá tải, tế bào kupffer hoạt động quá mức, làm tăng nguy cơ tổn thương.

Thuốc giảm đau, hạ sốt

Một số thuốc giảm đau, hạ sốt được sử dụng rất phổ biến trong điều trị đau đầu, đau nhức cơ xương khớp, chứa hoạt chất giảm đau paracetamol. Thói quen dùng thuốc mỗi khi đau đầu, đau mỏi người hoặc tự kết hợp nhiều loại thuốc, khi chưa có chỉ định của bác sĩ có thể làm tích tụ paracetamol trong cơ thể.

Bác sĩ Bình giải thích chất này được chuyển hóa chủ yếu tại gan, tạo ra một chất trung gian có độc tính gọi là NAPQI. Bình thường, NAPQI được trung hòa nhờ glutathione. Tuy nhiên, khi dùng quá liều, dùng kéo dài lượng glutathione có thể suy giảm, khiến NAPQI tích tụ và gây tổn thương tế bào gan.

Tự ý dùng thuốc giảm đau kéo dài có thể gây tổn thương gan. Ảnh: Anh Chi

Rượu bia

Ethanol là loại cồn có trong rượu, bia, được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Quá trình này tạo ra acetaldehyde - một chất có độc tính cao đối với tế bào gan. Đồng thời, rượu làm tăng stress oxy hóa, thúc đẩy phản ứng viêm, rối loạn chuyển hóa mỡ trong gan.

Nhiều người không uống đến mức say nhưng lại uống thường xuyên trong ngày, buộc gan phải chuyển hóa ethanol lặp đi lặp lại trong thời gian dài. Điều này có thể dẫn đến gan nhiễm mỡ, viêm gan do rượu, xơ gan.

Hóa chất trong môi trường sống

Theo bác sĩ Bình, tiếp xúc thường xuyên với thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, dung môi công nghiệp, sơn, xăng dầu, chất tẩy rửa, không tốt cho sức khỏe. Các chất này có thể đi vào cơ thể qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc qua da, ngấm vào máu liên tục, khi vượt quá sức chịu đựng sẽ làm chết tế bào gan, gây viêm gan nhiễm độc.

Độc tố từ thực phẩm

Thực phẩm mốc, ôi thiu có thể chứa vi khuẩn và độc tố aflatoxin do vi nấm aspergillus tạo ra. Khi tiêu thụ các thực phẩm này, gan phải hoạt động quá tải để khử trùng độc tố từ vi khuẩn và nấm mốc, dễ dẫn đến nhiễm độc gan cấp tính, phá hủy tế bào gan về lâu dài.

Bác sĩ Bình lưu ý rượu tự nấu không đảm bảo chất lượng, thực phẩm chứa phụ gia không kiểm soát hoặc các chất cấm trong chăn nuôi cũng có thể làm tăng gánh nặng chuyển hóa của gan.

Để bảo vệ gan, bác sĩ Bình khuyến cáo mỗi người nên hạn chế rượu bia, sử dụng thuốc đúng liều theo chỉ định của bác sĩ, tránh tiếp xúc hóa chất và theo dõi chức năng gan định kỳ với người có nguy cơ. Xây dựng chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi, luyện tập khoa học, có thể bổ sung thường xuyên tinh chất thiên nhiên từ wasabia và s.marianum để góp phần tăng cường thải độc, bảo vệ gan nhờ kiểm soát tế bào kupffer không hoạt động quá mức, giảm viêm và tổn thương gan.

Đình Diệu

Độc giả đặt câu hỏi về bệnh tiêu hóa tại đây để bác sĩ giải đáp