2 hours ago
7
Sau đại hội đồng cổ đông bất thường ngày 24.7, Hội đồng quản trị (HĐQT) Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) được kiện toàn với ông Nguyễn Lê Quốc Anh giữ chức Chủ tịch, cùng các thành viên Ho Poh Wah, Chua Teck Huat Bill, Michael Richard Harte, Ooi Huey Tyng và Richa Goswami.
Điểm đặc biệt nằm ở quốc tịch của các thành viên. Ông Nguyễn Lê Quốc Anh là người gốc Việt nhưng mang quốc tịch Mỹ. Các thành viên còn lại đều là chuyên gia quốc tế.
Qua dữ liệu công khai hiện có về các ngân hàng thương mại cổ phần trong nước, đây có thể xem là trường hợp đầu tiên xuất hiện một cơ cấu như vậy tại Việt Nam. Điều này còn đặc biệt nữa là bởi Eximbank không phải ngân hàng 100% vốn nước ngoài, cũng không phải chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Eximbank là một ngân hàng thương mại cổ phần được thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam, huy động tiền gửi của người dân Việt Nam, cấp tín dụng trong nền kinh tế Việt Nam và chịu sự quản lý, thanh tra, giám sát của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Theo luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty luật ANVI, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC), việc 100% thành viên HĐQT của ngân hàng mang quốc tịch nước ngoài không vi phạm quy định pháp luật hiện hành.
Luật Các tổ chức tín dụng chỉ quy định thành viên HĐQT của tổ chức tín dụng phải đáp ứng các yêu cầu về đạo đức, trình độ học vấn; có một trong các điều kiện như: có ít nhất 3 năm là người quản lý, người điều hành tổ chức tín dụng; có ít nhất 5 năm làm việc trực tiếp tại bộ phận nghiệp vụ về tài chính, ngân hàng, kế toán, kiểm toán… Và nếu như tất cả thành viên độc lập HĐQT, không sở hữu cổ phần nào thì càng tốt.
Việc 100% thành viên HĐQT của ngân hàng mang quốc tịch nước ngoài không vi phạm quy định pháp luật hiện hành
ẢNH: EXIMBANK
"Danh sách dự kiến những người được bầu làm thành viên HĐQT của tổ chức tín dụng cổ phần phải được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận bằng văn bản trước khi bầu. Tức là người được bầu phải đủ tiêu chuẩn, điều kiện đối với một thành viên HĐQT theo luật", ông Đức nói.
Tiến sĩ kinh tế Lê Bá Chí Nhân nhận định, việc một ngân hàng TMCP Việt Nam có HĐQT gồm 100% thành viên mang quốc tịch nước ngoài là cách tiếp cận phù hợp với tinh thần của pháp luật ngân hàng hiện đại.
Giá trị lớn nhất khi quy tụ các thành viên HĐQT có kinh nghiệm quốc tế nằm ở khả năng đưa tư duy quản trị ngân hàng hiện đại vào Việt Nam. Các chuyên gia quốc tế có kinh nghiệm tại những thị trường tài chính phát triển có thể giúp ngân hàng nâng cấp cách tiếp cận từ "xử lý rủi ro sau khi phát sinh" sang nhận diện, đo lường rủi ro từ trước.
Đó là quản trị đồng thời rủi ro tín dụng, thanh khoản, thị trường, vận hành, rủi ro tập trung và đặc biệt là rủi ro công nghệ, an ninh mạng. Điều này rất quan trọng với Việt Nam khi tín dụng vẫn là kênh dẫn vốn chủ yếu của nền kinh tế và chất lượng tài sản của ngân hàng chịu ảnh hưởng lớn từ bất động sản, trái phiếu doanh nghiệp và chu kỳ kinh tế.
Theo ông Nhân, ở khía cạnh hội nhập tài chính, một HĐQT có mạng lưới quốc tế rộng có thể giúp ngân hàng tiếp cận nguồn vốn, công nghệ, đối tác và các chuẩn mực quản trị toàn cầu; đồng thời nâng khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi tài chính khu vực…
Chuyển mạnh từ tiền kiểm nhân sự sang giám sát sau bổ nhiệm
Luật không cấm nhưng theo luật sư Trương Thanh Đức, áp dụng mô hình 100% thành viên HĐQT của ngân hàng mang quốc tịch nước ngoài sẽ thiếu logic về tính phù hợp với cấu trúc thị trường, đặc thù của hệ thống ngân hàng cổ phần Việt Nam.
Việc này chỉ phù hợp với tổ chức tín dụng liên doanh hay 100% vốn nước ngoài. Với ngân hàng cổ phần, vốn nước ngoài không được đóng vai trò chi phối, trong HĐQT duy trì một vài thành viên (không quá bán) mang quốc tịch nước ngoài là phương án phù hợp hơn.
Các nhân tố này có thể giúp ngân hàng tiếp thu những kinh nghiệm quản lý, tư duy, ý tưởng mới mẻ, hội nhập, song vẫn bảo đảm sự am hiểu thực tế và đúng bản chất của ngân hàng nội địa theo pháp luật hiện hành.
Trong hoạt động ngân hàng, mấu chốt là cơ chế quản trị phải bảo đảm ngân hàng hoạt động an toàn, minh bạch
ẢNH: NGỌC THẮNG
Ông Nhân lại cho rằng, mấu chốt không nằm ở thành viên HĐQT mang quốc tịch gì mà là năng lực quản trị, hiệu quả làm việc thực tế.
Khi toàn bộ HĐQT mang quốc tịch nước ngoài, yêu cầu về trách nhiệm giải trình, hiểu biết thị trường Việt Nam, quản trị rủi ro xuyên biên giới, kiểm soát xung đột lợi ích và khả năng thực thi trách nhiệm pháp lý tại Việt Nam phải được đặt ở mức rất cao.
"Khi người quản trị đến từ nhiều quốc gia khác nhau, cần bảo đảm tuyệt đối rằng mọi quyết định của HĐQT đều được đặt trong khuôn khổ pháp luật Việt Nam và có thể được giải trình đầy đủ trước Ngân hàng Nhà nước, cổ đông, khách hàng và các cơ quan có thẩm quyền. Quốc tịch có thể khác nhau, nhưng trách nhiệm pháp lý thì không thể khác nhau", ông Nhân nhấn mạnh.
Nhìn từ câu chuyện cụ thể tại Eximbank, ông Nhân cho rằng, ở tầm vĩ mô, Việt Nam không nên đặt vấn đề theo hướng HĐQT ngân hàng phải có bao nhiêu người Việt Nam. Câu hỏi thực sự phải là cơ chế quản trị có đủ để bảo đảm ngân hàng hoạt động an toàn, minh bạch, phục vụ lợi ích hợp pháp của cổ đông, người gửi tiền và nền kinh tế hay không?
Pháp luật hiện nay nên tiếp tục phát triển theo hướng quản trị dựa trên rủi ro. Với các HĐQT có tính quốc tế rất cao, có thể cân nhắc bổ sung hoặc hướng dẫn cụ thể hơn về một số tiêu chí như: mức độ am hiểu pháp luật, thị trường Việt Nam; năng lực quản trị rủi ro xuyên biên giới; khả năng thực hiện trách nhiệm giải trình trước cơ quan quản lý Việt Nam…
Ở cấp độ giám sát, Ngân hàng Nhà nước cũng cần chuyển mạnh từ tiền kiểm nhân sự sang kết hợp tiền kiểm với giám sát liên tục sau bổ nhiệm.
Eximbank được biết đến là ngân hàng có biến động nhân sự mạnh nhất trong hệ thống ngân hàng. Chỉ trong năm 2026, nhiều thành viên HĐQT và Ban kiểm soát Eximbank từ nhiệm; nhiều Phó tổng giám đốc thay đổi; HĐQT được kiện toàn lại; Chủ tịch mới được bầu và người đại diện theo pháp luật thay đổi. Trang công bố thông tin của Eximbank cho thấy mật độ thay đổi nhân sự đặc biệt dày đặc từ tháng 2 đến tháng 7 vừa qua.
